Hơn chục năm nay công tác công bố công khai quy hoạch đã trở thành thường xuyên và đi vào nề nếp. Tuy vậy, việc công dân muốn biết thông tin quy hoạch một cách cụ thể, chính xác lại không hề đơn giản.
Những thông tin quy hoạch được công bố một cách rất khó theo dõi: những bản vẽ Quy hoạch đồ tô mầu nhoè nhoẹt, tỷ lệ bé tý. Ngay cả nơi cố gắng nhất như quận Ba Đình - Hà Nội: Tập bản đồ khổ A0 bản vẽ quy hoạch chỉ giới đường đỏ, tỷ lệ 1/2000, vẽ trên nền quy hoạch địa hình đo đạc từ năm 1996.
Mười năm nay, biết bao vật đổi sao dời, người dân đem cái sổ đỏ lại vẽ cái ranh giới thửa đất tỷ lệ 1/200 lên để so sánh thì chẳng khác nào hỏi một đằng thì lại trả lời một nẻo.
Người dân đóng thuế để Ngân sách nhà nước có kinh phí đo đạc, lập bản đồ địa chính. Ngân sách cũng chi tiền để lập bản đồ quy hoạch. Thế mà người dân cần cái thông tin quy hoạch trên nền bản đồ địa chính thì lại không có. Thế thì làm thế nào để bạn đọc đỡ thất vọng vì bị tra tấn thêm một câu hỏi.
Chúng tôi có một số đề xuất:
Việc giám sát, nghiệm thu và sở hữu kết quả các dự án đo đạc địa chính hay các dự án quy hoạch sử dụng đất không nên giao cho ngành Địa chính và Quy hoạch làm, mà nên để cơ quan Thuế thực hiện.
Đây không phải là sáng kiến mới mẻ gì, mà là một định chế đã thực hiện từ lâu tại Cộng hoà Pháp - đất nước vốn kế thừa Địa chính La Mã và hoàn thiện nó bằng Địa chính Napoléon – định chế đang thực hiện rộng khắp các quốc gia phát triển trên thế giới.
Định hướng thuế khoá của Địa chính Napoléon không ngừng tiến bộ với mục đích thu lại (ngày một nhiều hơn, chính xác hơn) một phần lợi nhuận của của việc sử dụng đất đai, nhằm tăng nguồn chi tiêu công cộng xã hội.
Các đồ án quy hoạch tại các đô thị hiện nay có chung mục tiêu là vạch ra các kế hoạch phát triển giao thông, hạ tầng đô thị để biến các thửa ruộng - đất nông nghiệp (vốn đem lại ít lợi ích kinh tế) thành đất đô thị: nhà ở, văn phòng, trường học, công viên… (đem lại nhiều lợi ích kinh tế hơn).
Xét cho cùng, công tác quy hoạch sẽ đưa ra một cơ hội mới cho chủ sử dụng đất trên các diện tích đất có mục đích khai thác sử dụng mới. Các chủ nhân này sẽ đóng góp nhiều hơn cho xã hội qua việc đóng các loại thuế.
Vậy là cá nhân hay tổ chức sử dụng đất mỗi lần nhượng đổi hay đầu tư xây dựng (khai thác đất có giá trị cao hơn) sẽ được cơ quan thuế giải thích cụ thể, thuyết phục nhằm đóng thuế nhiều hơn nữa. Đồng thời, ngành Thuế sẽ đòi hỏi chất lượng sản phẩm đo đạc địa chính, quy hoạch rất cao để có tư liệu tin cậy cung cấp cho khách hàng của mình là người đóng thuế.
Làm thế nào để thúc đẩy công tác công bố quy hoạch chi tiết
Thành phố Hà Nội đang phân cấp công tác lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch chi tiết cho các quận huyện. Các quận huyện có trách nhiệm công bố các dự án quy hoạch trên địa bàn đã duyệt. Vai trò của Sở Quy hoạch Kiến trúc là thu thập một bộ đầy đủ, để Sở có ý kiến chuyên môn bằng văn bản - là cơ sở để chủ tịch UBND các quận huyện tham khảo trước khi ký quyết định phê duyệt.
Công tác phân cấp này đã tạo thế chủ động tối đa cho địa phương, khi triển khai các dự án quy hoạch chi tiết trên địa bàn của mình, tuy vậy cũng tiềm ẩn những bất cập mới.
Giả sử bạn dự định mua một lô đất xó xỉnh với giá thấp vì bạn biết trong tương lai sẽ có con đường đi qua và miếng đất trở nên rất đắt khi có mặt đường. Vậy bạn có đủ can đảm cho chủ đất biết chi tiết cái tương lai hoá vàng của họ không ?!.
Cái khả năng giấu thông tin để kiếm lợi là hiện thực hơn, vậy thì ai sẽ là người sốt sắng công bố quy hoạch? Nếu có bắt buộc thì lại “bổn cũ soạn lại: "Treo các bản vẽ tô mầu loè loẹt, tỷ lệ bé tý" ..công dân có soi “toét mắt “ ra cũng không biết chắc nhà mình ở vị trí nào.
Để thông tin quy hoach quy về một mối, rồi từ đó công bố rộng rãi tới công chúng, nên chăng thay vì ra văn bản thẩm định, Sở QHKT là cơ quan nghiệm thu các đồ án quy hoạch về chất lượng chuyên môn (để rà soát cái QH chi tiết địa phương có ráp nối với Quy hoạch tổng thể toàn TP không) – Đây là cơ sở để thanh toán chi phí lập hồ sơ Quy hoạch.
Thế là đơn vị tư vấn sẽ tìm mọi cách làm cho đúng, nộp cho đủ cái hồ sơ quy hoạch rõ ràng nhất cho Sở QHKT (để thanh toán kinh phí hợp đồng lập quy hoạch).
Thay vì quận huyện công bố quy hoạch thì Sở QHKT là đơn vị công bố. Bản QH chi tiết các quận huyện thì Thành phố chẳng dính dáng gì nên công bố vô tư. Còn cái QH tổng thể do Sở QHKT lập thì đương nhiên phải công bố trước một bước để các quận huyện căn cứ vào đó mà làm. Họ là người giám sát tốt nhất về thời gian và chất lượng các hồ sơ mà Sở QHKT có trách nhiêm công bố.
Khi có tài liệu rồi thì có nhiều cách đưa ra công chúng: internet, đĩa CD, bản giấy photocopy.
Mới đây xuất hiện trang thông tin quy hoạch bao gồm một số các bản đồ quy hoạch chi tiết các quận, tuyến đường được upload lên có mức độ khá chi tiết nhưng chất lượng ảnh chưa được rõ nét. Các bạn có thể tham khảo tại địa chỉ http://quyhoachhanoi.net/modules.php?name=Albums